Пояснительная записка

«Программа по

родному (татарскому) языку и литературному чтению на родном языке в 3 классах для русскоязычных учащихся

государственного

бюджетного

общеобразовательного

учреждения

«Набережночелнинская

школа-интернат

«Омет»

№86

для

детей

с

ограниченными возможностями здоровья» разработана в соответствии

-

с концепцией Специального Федерального государственного образовательного стандарта для детей с ограниченными возможностями

здоровья,

- Концепцией духовно-нравственного развития и воспитания личности гражданина России,

-

Приказ

Минобрнауки

России от 6 октября 2009 г. № 373 «Об утверждении и введении в действие Федерального государственного

образовательного стандарта начального общего образования»

- Приказ Минобрнауки России от 19 декабря 2014 г. N 1598 «Об утверждении федерального государственного образовательного стандарта

начального общего образования обучающихся с ограниченными возможностями здоровья»

-

СанПиН

2.4.2.2821-10

«Санитарно-эпидемиологические

требования

к

условиям

и

организации

обучения

в

общеобразовательных

учреждениях», утвержденных постановлением Главного государственного санитарного врача Российской Федерации от 29.12.2010 № 189;

- Адаптированная образовательная программа начального общего образования для 1-4 классов ФГОС НОО 2015-2019 г.г. государственного

бюджетного

общеобразовательного

учреждения

«Набережночелнинская

школа-интернат

«Омет»

№86

для

детей

с

ограниченными

возможностями здоровья» города Набережные Челны.

На сегодняшний день разработаны программы, методические комплекты, учебники для обучения русскоязычных детей родному

(татарскому) языку в общеобразовательных школах. Подача материала в соответствии с данными пособиями ориентирована только на

школьников с нормальным интеллектуальным развитием. Этим обусловлена актуальность данной программы, которая составлена с учетом

особенностей

познавательной

деятельности

детей

с

ограниченными

возможностями

здоровья

и

имеет

коррекционно-развивающую

направленность.

При

составлении

адаптированной

программы

учитывались

следующие

психические

особенности

детей:

неустойчивое

внимание, малый объем памяти, неточность и затруднения при воспроизведении материала, несформированность мыслительных операций

анализа, синтеза, сравнения, обобщения, негрубые нарушения речи. Процесс обучения таких школьников имеет коррекционно-развивающий

характер, что выражается в использовании заданий, направленных на коррекцию имеющихся у учащихся недостатков, и опирается на

субъективный опыт учащихся, связь изучаемого материала с реальной жизнью. Программа составлена с учетом познавательной деятельности.

Важным этапом в работе является моделирование специальных коррекционно-развивающих упражнений как вида дифференцированных

заданий.

Обучение русскоязычных школьников по данной программе осуществляется с учетом следующих принципов:

Обучение строится по единой системе на протяжении всех лет. Между отдельными классами и этапами обучения соблюдена

преемственность. Обучение проводится в облегченной форме с адаптацией учебного материала. По базисному плану на программу отводится

34 часа из расчета 1 час в неделю.

Учебный материал подается в соответствии с интеллектуальными возможностями школьников, сложные понятия опускаются.

Характерная для

детей с ДЦП малая подвижность нервных процессов обуславливает обучение и коррекцию недостатков развития в

замедленном темпе.

Мышление у обучающихся, воспитанников конкретное, поэтому обучение строится на принципе наглядности.

Для закрепления знаний, как в устной речи, так и в чтении и письме, используются различные виды упражнений. Реализация принципа

системности обуславливает повышение качества усвоения языка. Происходит непрерывное наращивание познавательных возможностей. При

выполнении этих упражнений, у ребенка развивается самостоятельность, наращивается скорость чтения, письма и развивается речь.

При подборе учебного материала и разработке упражнений применяется принцип учета индивидуальных особенностей учащихся. Он состоит в

том, что определяется особый темп обучения. Благодаря этому ученики с разными способностями получают возможность индивидуального

развития.

Организация обучения родному (татарскому) языку по этой программе предусматривает широкое использование игр. Игра является не только

благоприятным условием преодоления трудностей в изучении родного языка, но и создает интерес к изучаемому материалу.

Цель:

Создание условий, обеспечивающих возможность для детей с ОВЗ получение качественного образования.

Социальная адаптация детей с ОВЗ с помощью дифференцированного подхода к обучению; формирование их социальной компетентности,

необходимой для самореализации.

Способствовать усвоению учащимися коммуникативной функции языка.

Задачи:

Реабилитация обучающихся с ОВЗ, позволяющая развивать умение учиться и жить в обществе, полноценно участвовать в разных формах

деятельности (культурной, творческой, спортивной и т.д.).

Работа над формированием личности обучающихся, регуляцией эмоционально-волевой сферы, познавательной активности и т.п..

Применение здоровьесберегающих технологий.

Развитие устной и письменной речи, монологической и диалогической речи, а также навыков грамотного, безошибочного письма школьников с

ограниченными возможностями здоровья.

Коррекция и развитие личностных качеств учащихся, эмоционально – волевой сферы (навыков самоконтроля, усидчивости и выдержки, умения

выражать свои чувства и т.д.)

Формирование положительного отношения к учебе.

Коррекционно-развивающие цели:

- Развивать наглядно-образное и словесно-логическое мышление на основе операций анализа синтеза, сравнения, обобщения, классификации,

абстрагирования.

- вырабатывать гипотезы;

- делать выводы;

- выстраивать словесно-логические умозаключения;

- структурировать материал; - систематизировать понятия от более общего к более частному;

- доказывать и защищать свои идеи и т. д.

- запоминать материал, используя прием создания внешних опор - «ассоциация»;

- запоминать материал, используя прием создания смысловых опор - «классификация» (или: «опорные пункты», «достраивание материала»,

«аналогия», «структурирование» и др.).

Структура работы:

Обучение грамоте

Обучение грамоте продолжается. Знания, которые даются в первые-два года обучения, расширяются и углубляются в третьем классе.

Лексика

Новая

лексика

вводится

постепенно

(по

3-5

слов)

с

использованием

наглядности.

Процесс

запоминания

облегчается

многократным

повторением, прямым и обратным переводом.

Грамматика

Тексты и упражнения

Тексты небольшие и конкретные.

Развитие монологической и диалогической речи

После работы над текстом ведется работа над составлением диалога по конкретному предмету или рисунку с отдельным предметом, используя

изученный лексико-грамматический материал.

По окончании третьего года обучения у школьников должны быть сформированы следующие коммуникативные умения:

осуществлять диалогические общения на элементарном уровне в сфере тематики и ситуаций общения, обозначенных программой ниже;

делать элементарные связные высказывания о себе и об окружающем мире;

в условиях непосредственного общения понимать и реагировать на устные высказывания партнеров по общению в пределах сфер тематики и

ситуаций, обозначенных программой;

понимать сообщения преимущественно монологического характера, построенных на знакомом учащимся языковом материале;

выразительно читать вслух;

понимать основное содержание учебных, а также относительно несложных адаптированных текстов, построенных на знакомом учащимся

языковом материале или содержащих незнакомые слова, о значении которых можно догадаться;

написать короткое поздравление (с днем рождения, новым годом, 8-марта), выразить пожелания;

делать выписки из текста.

В содержание программы обучения родному (татарскому) языку входят:

языковой материал (фонетический, лексический, грамматический), правила его оформления и навыки оперирования ими;

сферы общения, темы и ситуации;

речевые умения, характеризующие уровень практического владения родным (татарским) языком как средством общения;

комплекс знаний

и представлений о национально-культурных особенностях татарского народа;

общие учебные умения.

Содержание обучения отвечает таким требованиям как, коммуникативно-побудительная направленность, информированность, доступность.

Предметная сторона содержания обучения (о чем говорить, слушать, читать, писать) отражает типичные для учащихся коррекционных школ

сферы общения: социально- бытовую, учебно – трудовую, социально- культурную, игровую.

Общение строится в ситуациях обозначенных сфер в рамках следующей тематики: Белем бәйрәме. Көндәлек режим. Ашханәдә. Без әти-

әниләргә булышабыз. Туган якка кыш килде. Шәһәрдә һәм авылда. Әдәпле булыйк. Кечкенә дусларыбыз. Күңелле җәй.

К концу третьего года обучения учащиеся должны овладеть следующими умениями и навыками:

При непосредственной форме общения (слушание и говорение):

Слышать учителя и собеседника (слуховое внимание);

Работать в разных режимах (индивидуально, в паре, фронтально, в группе), взаимодействуя друг с другом;

Распознавать и дифференцировать (по отдельным признакам) языковые явления и слова в татарском языке;

Выражать свою мысль, пользуясь ограниченным по сравнению с родным языком запасом языковых средств.

При опосредованной форме общения с опорой на печатный текст формируются следующие умения и навыки:

Узнавать устные образы слов в графической форме;

Читать про себя, ориентироваться в читаемом, извлекая информацию;

Пользоваться словарем;

Догадываться по словообразовательным элементам, по аналогии с родным языком, по контексту о значении незнакомых слов при чтении.

Составлять предложения по картинкам с данным словом;

Отвечать на вопросы;

Задавать вопросы к определенному слову;

Уметь переводить предложения с русского языка на татарский язык;

Уметь вставлять пропущенные слова;

Аудирование небольших текстов (ответ на вопросы на русском языке, пересказ отдельных фрагментов текста на русском языке, пересказ текста

на русском языке, пересказ отдельных фрагментов на татарском языке, пересказ текста на татарском языке);

Находить начало и конец предложений в деформированном тексте;

В процессе овладения письмом развиваются следующие общеучебные умения и навыки:

- сличать образец для письма с написанным;

-выписывать из текста ключевые слова;

-вести записи в словаре.

Программа по родному (татарскому) языку имеет практическую направленность, т. е она дает учащимся знания о языке, формирует у них

языковые и речевые умения путем использования и сочетания традиционных и современных методик, технологий, инновационных методов.

Планируемые результаты родному языку и литературному чтению на родном языке

3 нче сыйныфның рус төркемендә туган тел һәм туган телдә әдәби уку буенча планлаштырылган нәтиҗәләр

Өйрәнелә торган

бүлек

Предмет нәтиҗәсе

Метапредмет нәтиҗәсе

Шәхескә кагылышлы

нәтиҗәләр

Укучы өйрәнә

Укучы өйрәнү мөмкинчелеген

ала

Орфография

- басымны дөрес куярга;

- татар теленә хас булган авазларны

ишетә һәм дөрес әйтә белергә;

-авазларны

һәм

хәрефләрне

аера

белергә;

-

Өйрәнелгәнлексикберәмлекләрнеор

фоэпиянормаларынатурыкитерепәй

түненыгыту.

-

хәрефләр

белдергән

авазларны

транскрипция

билгеләре

белән

язарга;

- җөмлә чикләрен таба алырга, язуда

күрсәтә белергә;

- сүзләргә төшеп калган хәрефләрне

куеп язарга;

- сүзләрне юлдан юлга күчереп

язарга.

-

ф о н е т и к а н ы ң

т ө р л е

сәнгатьле уку чараларын аеру;

-

проза

һәм

поэзия жанрына

караган текстларны сәнгатьле

итеп уку;

-

я,

ю,

е

хәрефләре,

алар

б е л д е р г ә н

а в а з л а р н ы ң

әйтелешен

һәм

язылышын

истә калдыруны булдыру.

-транскрипция билгеләре

белән язу.

-О, өхәрефләренең

беренчеиҗектәгенәязылуы.

Регулятив күнекмәләр.

-Эшчәнлек өчен эш урынын

әзерли, укытучы ярдәме белән

максат куя һәм эшне

планлаштырырга өйрәнә, эш

тәртибен аңлап, уку эшчәнлеген

оештыра белә, билгеләнгән

критерийларга таянып, эш

сыйфатына бәя бирә белә.

-Уку хезмәтендә үзеңә максат

куя, бурычларны билгели

белә,эш тәртибен аңлап, уку

эшчәнлеген оештыра, нәтиҗәле

эш алымнарын таба белә,

уку

эшчәнлеге

нәтиҗәләрен

контрольгә ала белә

-Укытучының күрсәтмәләрен

аңлап үти белә; укудагы

уңышларга, уңышсызлыкларның

сәбәбен аңлый , анализлый белә.

-Мәгълүматны туплау өчен күмәк

эш башкара

Танып белү күнекмәләре.

-Аңлап укый, тиешле

мәгълүматны сайлап ала, төп

мәгълүматны аера, фикерләрне

логик чылбырга сала, иҗади һәм

1 Шәхесара һәм

мәдәниятара аралашуда

татар теленә карата

ихтирамлы караш

булдыру һәм аны яхшы

өйрәнү теләге тудыру;

2. Мотивация нигезендә

белем алу һәм танып

белүнең укучыларның

үзлегеннән үсеш,

үзлегеннән укып белем

алуга әзерлек һәм

мөмкинлекләре.

3 .

Ш ә х с и

с а й л а у

н и г е з е н д ә

м о р а л ь

(әхлакый)

проблемаларны

чишүдә

к о м п е т е н т л ы к

һ ә м

камилләшкән мораль, аң,

әхлакый

хисләр

һәм

әхлакый

тәртип

(үзеңне

тоту)

,

үз

гамәлләреңә

аңлы һәм җаваплы караш

формалаштыру,

хөрмәт

б е л ә н

к а р ау.

Ук у г а

җаваплы караш, хезмәткә

х ө р м ә т л е

к а р а ш

формалаштыру.Кеше

Морфология

-сүзләрнең

төзелешен,

төрләнешен,

сүз төркемнәрен белергә;

- сузык һәм тартык авазлар составын

таный белергә;

- сүз, җөмлә, текст эчендә бирелгән

авазларны күрсәтә белергә;

-

я л г ы з л ы к

һ ә м

у р т а к л ы к

исемнәрнеаера белергә.

- ялгызлык һәм уртаклык

исемнәрнеаера белү.

- проза һәм поэзия жанрына

караган текстларны сәнгатьле

итеп уку;

- мультимедия формасындагы

орфоэпик сүзлек һәм белешмә

материаллардан кирәкле

мәгълүматны эзләп табып,

аны үзенә кирәк вакытта

файдалана белү;

транскрипция буенча сүзләрне

уку.

эзләнү характерындагы

проблеманы билгели, аларны

чишү өчен алгоритм булдыра,

объектларны чыгыштыра,

классификацияләү өчен уртак

билгерләрне билгели, эшчәнлек

процессында контроль һәм бәя

бирә.

-Уку максатын мөстәкыйль

билгели, тиешле мәгълүматны

таба, билгели.

-Сөйләм берәмлекләрен логик

тәртипкә сала, мәсьәләне чишү

өчен уңайлы ысул сайлый, эш

башкаруның ысулларына һәм

шартларына анализ ясый ,тиешле

мәгълүматны сайлап ала, төп

мәгълүматны аеру, укылган яки

тыңланган мәгълүматның

эчтәлегенә бәя бирә белә.

-Ысулларын мөстәкыйль рәвештә

булдыра.

Коммуникатив күнекмәләр.

-Әңгәмәдәш белән аралашу

калыбын төзи, әңгәмәдәшнең

аралашу холкы белән идарә итә.

- Әңгәмәдәшенең фикерен

тыңлый, аралашу күнекмәләрен

формалаштыра;

-Күмәк эшне планлаштыра.

-Әңгәмәдәшен тыңлый белә,

мәгълүматны туплау өчен күмәк

эш башкара.

-Сөйләм берәмлекләрнең логик

тәртипкә сала иҗади һәм эзләнү

т о р м ы ш ы н д а

һ ә м

җәмгыятьтә

гаиләнең

кирәклелеген

аңлау,

г а и л ә

ә г ъ з а л а р ы н а

хөрмәт белән караш һәм

кайгыртучан мөнәсәбәт.

4.Сыйныфташларга,

ба ш к а л а р г а

к а р а т а

түземлелек,

кайгыртучанлык”, “кеше

кадерен

белү”

кебек

хисләр формалашу.

5.Әхлакый кагыйдәләрдә

ориентлашу,

а л а р н ы

үтәүнең

мәҗбүрилеген

аңлау;

Башка

кешеләр

белән

диалог оештырырга әзер

һәм

сәләтле

булу

һәм

үзара аңлашуга ирешү

6 .

Т ө р л е

т о р м ы ш

ситуацияләренә

һ ә м

геройларның

гамәлләренә

гомүмкешелек

нормаларыннан

чыгып

б ә я

б и р ү ;

о е ш т ы р у

эшчәнлегендә

компетентлык

кыйммәтләрен

ү з л ә ш т е р ү ;

б е р д ә м

б а ш к а р ы л а

т о р г а н

эшчәнлеккә

уңай

караш

тудыру;

Сөйләмнең

лексик ягы

-

сөйләмдә

коммуникатив

максатка

т у р ы

к и л г ә н

г а д и

т о т р ы к л ы

гыйбарәләр, клишелар кулланырга;

-

сүзләрне

тематикага

карап

берләштерергә(аерып алырга);

-

сүзләргә

ялганган

аффиксларның

төрләрен танырга, аерырга.

-

с ү з л ә р н е

т е м а т и к

төркемнәргә берләштерү;

-

сүзләрнең

синонимнарын

һәм антонимнарын табу;

-фразеологик

әйтелмәләрне

тану;

-телдән

һәм

язма

сөйләмдә

лексик нормаларны саклау;

-сөйләмне

бәйләнешле

итү

чарасы буларак файдалану.

Исем.

- татар телендәге исем сүз төркемен

аера белергә;

- исемнәрне берлек һәм күплек санда,

тартым һәм килеш формаларында

текстта тану һәм сөйләмдә

кулланырга;

- исемнең сан, тартым, килеш

кушымчаларын сөйләмдә урынлы

кулланырга;

- ялгызлык һәм уртаклык исемнәрне

үзләштерергә;

-

публицистик

һәм

әдәби

ж а н р д а г ы

т е к с т л а р д а

исемнәрне тану.

-төрле

сүзлекләрдән

һәм

мультимедия

чараларыннан

исем

сүз

төркеменә

караган

мәгълүматны эзләп табу;

-

кагыйдәгә

н и г е з л ә н е п

тамыр,парлы, исемнәр ясау

һәм сөйләмдә куллану.

Сыйфат.

- сыйфатның гади, чагыштыру һәм

артыклык дәрәҗәләрен ясый һәм

аера белергә;

- бирелгән сүздән (тамырдан) төрле

сүзләр ясарга;

- татар телендәге сыйфат сүз

төркемен аера белергә;

- сыйфат дәрәҗәләрен ясарга текстта

танырга һәм сөйләмдә кулланырга.

- төрле сүзлекләрдән һәм

мультимедия чараларыннан

сыйфатларга кирәкле

мәгълүматны эзләп табу;

- кагыйдәгә нигезләнеп төрле

дәрәҗәдәге сыйфатлар ясау

һәм сөйләмдә куллану.

-предметларның кайсы

зуррак, кечкенәрәк, матуррак

икәнен әйтә белү.

характерындагы пробеманы

билгели; аларны чишү өчен

алгоритм булдыра.--Объектларны

чагыштыра, классификацияләү

өчен уртак билгеләрне билгели.

а н а л и з

я с а у ,

проектлаштыру

эшчәнлеген

оештыру,

шәхесара

мөнәсәбәтләрдә

отышлы

икеяклы

хезмәттәшлек

алымнарын булдыру;

Ү з е ң д ә

л и д е р л ы к

сыйфатларын

тормышка

а ш ы р у

ы с у л л а р ы н

формалаштыру.

7 . “гаилә”,

“туган

ил”,

“мәрхәмәтлелек”

төшенчәләрен кабул итү,

“ б а ш ка л а р г а

к а р а т а

түземлелек,

кайгыртучанлык”, “кеше

кадерен

белү”

кебек

хисләр формалашу.

8 . Д ө н ь я

һ ә м

Р ә с ә й

халыкларының

сәнгать

мирасын

аңлау,

төрле

э т н о м ә д ә н и

г о р е ф -

гадәтләрне чыгалдыручы

әдәби

әсәрләрне

аңлау

с ә л ә т е ;

кеше

м а т у р л ы г ы н

а ң л а у

аша,үз илеңнең мәдәният

тарихына хөрмәт; әдәби

ә с ә р л ә р н е

ө й р ә н ү

ихтыяҗы булу; мәгънәви,

эстетик

һәм

шәхескә

юнәлтелгән

кыйммәт

б у л а р а к ,

ә д ә б и

мәдәниятнең

го р е ф -

Сан.

- микъдар саны белән исем рәттән

торганда, исемнең берлек санда гына

куллануына төшенү;

- татар телендәге сан сүз төркемен

аера белергә;

- аерым сүз төркеменә керүе ягыннан

(морфологик яктан) сүзләрне

тикшерергә;

- сан төркемчәләрен (микъдар, тәртип,

җыю) текстта танырга һәм сөйләмдә

кулланырга.

- публицистик һәм әдәби

жанрдагы текстларда

морфологик берәмлекләрне

тану;

- төрле сүзлекләрдән

саннарга кирәкле

мәгълүматны эзләп табу.

-предметның ничә икәнен

әйтә белү.

-үзеңә кирәк санда

предметлар сорап ала белү.

Алмашлык

- татар телендәге алмашлык сүз

төркемен аера белергә;

- татар телендәге алмашлык сүз

төркемен килеш белән төрләнешен

белергә;

- зат, сорау, билгеләү (үз), тартым

алмашлыкларын текстта танырга һәм

сөйләмдә кулланырга.

- төрле сүзлекләрдән һәм

мультимедия чараларыннан

алмашлыкларга кирәкле

мәгълүматны эзләп табу;

- алмашлыклар кулланып

җөмләләр төзү;

- алмашлыклар кулланып,

хикәяне тулыландыру.

Фигыль.

- хикәя һәм боерык фигыльләрне

текстта тану һәм сөйләмдә куллану.

- хикәя фигыльнең заман формаларын

аерырга;

- барлыкта һәм юклыкта зат-сан белән

төрләнешен белергә;

- боерык фигыльләрне дөрес басым

белән әйтергә;

- инфинитив формасын сөйләмдә

кулланырга;

- публицистик һәм әдәби

жанрдагы текстларда

морфологик берәмлекләрне

танырга;

- төрле сүзлекләрдән һәм

мультимедия чараларыннан

фигыльләргә кирәкле

мәгълүматны эзләп табу;

- хикәя фигыльнең заман

формаларын ясау

Бәйлекләр.

Бәйлек сүзләр

-

Янында,

алдында,

а рт ы н д а ,

турында

бәйлекләренең

исемнәр

һәм

алмашлыклар белән кулланырга;

-

бәйлек

һәм

бәйлек

с ү з л ә р н е

-

б ә й л е к л ә р

к у л л а н ы п

җөмләләр төзү;

-

рус

теленнән

аерма лы

буларак, бәйлекләрнең сүздән

(алдында, артында, астында, өстендә,

эчендә, янында) җөмләдә кулланырга.

соң

килүен

аңлау,

сөйләмдә

дөрес куллану.

г а д ә т л ә р е н ә

а к т и в

мөнәсәбәт

формалаштыру.

Кисәкчәләр

–гына/-генә, -кына/-

кенә

кисәкчәләрнең дөрес язылышын

анализларга, сөйләмдә кулланырга.

- кагыйдәгә нигезләнеп төрле

кисәкчәләрне сөйләмдә

куллану;

- кисәкчәләр кулланып

җөмләләр төзү.

Теркәгечләр

-теркәгечләрне (Ләкин, чөнки, шуңа

күрә) сөйләмдә кулланырга.

- теркәгечләр кулланып,

кушма җөмләләр төзү.

3 нче сыйныфның рус төркемендә туган тел һәм туган телдә әдәби уку буенча укыту фәненең эчтәлеге

Бүлекисеме

Кыскача эчтәлек

Сәгать

саны

Белем бәйрәме.

“Беренче сентябрь – белем бәйрәме” турында сөйләшү. О-ө хәрефләре. Кем? кемне? кемгә?

сораулары һәм аларга җавап. М. Галләмова “Чын иптәш” хикәясе.

Кая? Кайда? Кайдан? сораулары һәм аларга җавап. Мин, син, ул зат алмашлыгының юнәлеш

килеш формасында килүе

Ш Галиев “Онытылган” шигыре. Ә. Исхак “Сөмбелә” шигыре.

1-20 гә кадәр саннар. -мы/-ме сорау кисәкчәсе. Исемнәрнең I зат берлек санда тартым белән

төрләнүе.

4

Көндәлек режим.

Фигыльнең башлангыч формасы. Хәзерге заман хикәя фигыльнең барлык һәм юклык

формасы, аларның зат-сан белән төрләнеше.

Үткән заман хикәя фигыльнең зат-санда төрләнеше. “Көндәлек режим” темасы буенча

монолог.

Үтенүне белдерүче боерык фигыльләр. М.Җәлил “Сәгать”шигыре.

Дистә саннары (21-100.) Тәртип саны. Җыю саны.

4

Ашханәдә.

Зат алмашлыклары. Зат алмашлыкларының килеш белән төрләнеше.

Сыйфат ясагыч кушымчалар (-лы, -ле, -сыз,-сез) . “Без җиләк-җимешләр яратабыз” темасына

сөйләшү.

Исемнең төшем, иялек килеше. Орфографик сүзлекләр. Укып аңлау.“Ашханәдә” тексты.

Янында бәйлек сүзенең юнәлеш, урын- вакыт, чыгыш килешендә төрләнүе. Б.Рәхмәт “Аш

вакыты” шигыре.

Уйный башладым... төзелмәсен сөйләмдә куллану. Х. Гардановның “Икмәк” хикәясе.

“Минем яраткан ашларым”. Проект эше.

6

Без әти-әниләргә

булышабыз.

Г. Тукай – бөек шагыйрь. Г.Тукай “Безнең гаилә”шигыре.

Аның китабы, аның әнисе – төзелмәләре. “... булып эшли” төзелмәсе. Исем ясагыч –чы/-че

кушымчасы.

Инфинитив+ кирәк, тиеш, мөмкин, ярый төзелмәсе. Чөнки, шуңа күрә теркәгечләре.

Үз алмашлыгының тартым белән төрләнеше. Кереш сүзләр. И. Әхтәмнең “Ана рәхмәте”

текстын өйрәнү.

Ә.Бикчәнтәеваның “Дәү әнием” шигыре. Алдында, артында, янында, каршында,

өстендә, астында бәйлек сүзләре.

Идрис Туктарның “Авыраяк” хикәясе. Х. Халиков “Без ничәү?” шигыре.

6

Туган якка кыш килде.

Эш кәгазьләре стиле. Котлау кәгазе. Яңа ел бәйрәме белән котлау язу. Җ. Тәрҗеман “Яшел

чыршы” шигыре.

“...булып киенә” төзелмәсе.“Чыршы бәйрәме” текстынт өйрәнү аша лексик-грамматик

күнекмәләрне ныгыту.

Сыйфат. Сыйфат дәрәҗәләре. “Тауда” хикәясе.“

Антоним сыйфатлар. Дуслар” хикәясе.

4

Шәһәрдә һәм авылда.

“Татарстан – минем туган ягым” темасы буенча әңгәмә. -ча/-чә – рәвеш кушымчалары.

Татарстан шәһәрләре. Исемнең лексик-грамматик мәгънәсе. Урын-вакыт килешендәге

исемнәр

2

Әдәпле булыйк.

Һәр, һәркем, барлык – билгеләү алмашлыклары. “Телефоннан әдәпле сөйләшәбезме?”

темасына әңгәмә. Әдәпле сүзләрне сөйләмгә кертү.

Туган көн бәйрәме. “Тәмле сүзләр”тексты. Туган көн бәйрәменә чакыру.

“8 нче Март – әниләр бәйрәме”тексты аша исемнең юнәлеш һәм төшем , чыгыш килеше

формаларын куллану.

3

Кечкенә дусларыбыз.

М.Җәлил “Маэмай” шигыре.

“Көн саен” төзелмәсе. “Минем песием” тексты аша лексик-грамматик күнекмәләр ныгыту.

“Безнең кечкенә дусларыбыз” темасына хикәя төзү.

3

Күңелле җәй.

Г.Тукай. “Ел фасыллары” шигыре. “Без җәйне яратабыз” темасына сөйләшү.

Р.Миңнуллин- балалар язучысы. Р.Миңнуллин “К”лар тулган бакчага” шигыре.

2

Барлыгы

34

3 нче сыйныфның рус төркемендә туган тел һәм туган телдә әдәби уку буенча

календарь-тематик планы

Р.З.Хәйдәрова, Г.М.Әхмәтҗанова, Л.Ә. Гыйниятуллина. Күңелле татар теле: дүртьеллык башлангыч мәктәпнең

3нче сыйныф рус балалары өчен татар теле һәм уку дәреслеге. Ике кисәктә.- Казан: Татармультфильм, 2013.

№

№

Өйрәнелә торган бүлек,

уку материалының темасы

Сәг.

саны

Үткәрү вакыты

Уку эшчәнлеге төрләре

Планла

штырыл

ган срок

Фактик

срок

“Белем бәйрәме”

1.

“Беренче сентябрь – белем бәйрәме”

турында сөйләшү. О-ө хәрефләре.

Кем? кемне? кемгә? сораулары һәм

аларга җавап. М. Галләмова “Чын

иптәш” хикәясе.

1

Килеш сорауларына дөрес җавап бирү. Үз фикерләрен дәлилләү.

Үзара тикшерү, үз-үзләренә тикшерү үткәрү. Төп мәгълүматны

аерып алу, хәтердә калдыру. Игътибарлылык, ихтыяри хәтер

күнекмәләрен үстерү.

2.

Кая? Кайда? Кайдан? сораулары һәм

аларга җавап.

Мин, син, ул зат алмашлыгының

юнәлеш килеш формасында килүе.

1

Фикерләрне логик чылбырга салу. Килеш сорауларына дөрес җавап

бирү.

Килеш кушымчаларын сөйләмдә куллану. Дәреслек һәм башка

чыганаклар белән мөстәкыйль эш итү. Мин, син, ул зат

алмашлыгының юнәлеш килеш формасы.

3.

Ш Галиев “Онытылган” шигыре.

Ә. Исхак “Сөмбелә” шигыре.

1

Төп

фикерне

аералар,

шигырьнең

эчтәлеге

буенча

әңгәмә

оештыру. Лексиканы сөйләм телендә куллану,

сорауларга дөрес

җавап бирү. Укудагы уңышларның, уңышсызлыкларның сәбәбен

аңлату, анализлау һәм, кирәк булганда, төзәтмәләр кертү.

4.

1-20 гә кадәр саннар. -мы/-ме сорау

кисәкчәсе. Исемнәрнең I зат берлек

санда тартым белән төрләнүе.

1

Исемнәргә кушымчалар ялгау тәртибе белән танышу. Үрнәк буенча

эшләү, исем янында санны куллану.

I, II зат тартымлы исемнәрне килешләрдә төрләндерү. Исем

темасы буенча кагыйдәләрне сөйләмдә куллану. Төсләрне кабатлау.

Казан шәһәре, киемнәр кибете – төзелмәләре белән таныштыру.

Дәреслек белән эшләү.

“Көндәлек режим”

5.

Фигыльнең башлангыч формасы.

Хәзерге заман хикәя фигыльнең

барлык һәм юклык формасы, аларның

зат-сан белән төрләнеше.

1

Хәзерге

заман

хикәя

фигыльнең

берлек

санда

зат-сан

белән

төрләнешен аңлау, ситуатив күнегүләрдә куллану. “Без китапханәгә

йөрибез” темасына исемнәрне һәм бәйлек сүзләрне төрле килештә

кулланып

сөйләшү.

Гомумиләштерү,

системалаштыру.

Хәзерге

заман хикәя фигыльләр кертеп җөмләләр төзү. Үрнәк буенча эшләү.

6.

Үткән заман хикәя фигыльнең зат-

санда төрләнеше. “Көндәлек режим”

темасы буенча монолог.

1

Теркәгечләрне сөйләмдә дөрес куллану.Текстны дөрес интонация

белән уку. “Минем көндәлек режимым” темасына сөйләшү.

Дәреслек, сүзлек белән эшләү

7.

Үтенүне белдерүче боерык

фигыльләр. М.Җәлил “Сәгать”шигыре.

1

Боерык фигыльнең эш кушуны, боеруны, чакыруны, өндәүне,

үтенү-ялынуны, искәртүне белдерүен ситуатив күнегүләрдә

куллану. Әйт әле, әйтче ...әйтегез әле, әйтегезче итәгатьле сөйләм

төзелмәләрен дөрес куллану. Шигырьне тиешле тизлектә дөрес уку

һәя ятлау.

8.

Дистә саннары (21-100.) Тәртип саны.

Җыю саны.

1

Предметның санын, исәбен белдереп, ничә? күпме? никадәр?

ничәнче? ничәләп? ничәшәр? сорауларын сөйләмдә куллану. Саный

сүзенең зат-сан белән төрләнеше.Сәгать ничә? Сәгать ничәдә?

сорауларына җавап бирү. Күнегүләрне мөстәкыйль эшләү.

Сөйләмдә саннарны дөрес куллану. Микъдар, тәртип, җыю

саннарын аеру.

“Ашханәдә”

9.

Зат алмашлыклары. Зат

алмашлыкларының килеш белән

төрләнеше.

1

“Без ашханәдә ашыйбыз” темасына алмашлыклар кулланып

сөйләшү. Үрнәк буенча эшләү. Башка сүзләр арасыннан

алмашлыкны табу, җөмләләр төзү.

Мин, син, ул алмашлыкларының килеш белән төрләнешен

җөмләләр төзегәндә дөрес куллану. “Аш төрләре” темасына

сөйләшү.

10.

Сыйфат ясагыч кушымчалар (-лы, -ле,

-сыз,-сез) . “Без җиләк-җимешләр

яратабыз” темасына сөйләшү.

1

Без татлы ризыклар яратабыз темасына төрле сыйфатлар кулланып

сөйләшү. Күнегүләрне мөстәкыйль эшләү. Исемнәрнең иялек

килешендә төрләнешен куллланып, “Без җиләк-җимешләр

яратабыз” темасына сөйләшү.

11.

Исемнең төшем, иялек килеше.

Орфографик сүзлекләр. Укып

аңлау.“Ашханәдә” тексты.

1

“Табын янында ничек утырырга?” темасына сөйләшкәндә исемнең

төшем килешен куллану. Өйрәнелгән лексик-грамматик струк-

тураларны сөйләмдә дөрес куллану. Орфографик сүзлекләр белән

эш. Иялек килеше кушымчаларын кулланып, “Без табын әзерлибез”

темасына сөйләшү. Текстны уку аңлау. Сорауларга җавап бирү,

киңәшләр бирү. Характеристика бирү.

12.

Янында бәйлек сүзенең юнәлеш,

урын- вакыт, чыгыш килешендә

төрләнүе. Б.Рәхмәт “Аш вакыты”

1

Гомумиләштерү, системалаштыру. Бәйлек сүзләрнең килеш белән

төрләнешен сөйләмдә активлаштыру. Шигырьне тиешле тизлектә

дөрес уку.

шигыре.

13.

Уйный башладым... төзелмәсен

сөйләмдә куллану. Х. Гардановның

“Икмәк” хикәясе.

1

Билгеле үткән заман хикәя фигыльләрне юклык формада, төрле

затта җөмләләр төзегәндә дөрес куллану.

Текстны уку аңлау. Сорауларга җавап бирү, киңәшләр бирү.

Характеристика бирү.

14.

“Минем яраткан ашларым”. Проект

эше.

1

Яраткан

ашлар турында

проект

эше

төзү.

Аңлап,

эзлекле

итеп

проектны

яклау. Яраткан

ашлартурында

кызыклы

итеп

сөйләү

Табын янында үзеңне тоту, кунакка чакыру, сыйлау турында сөйләү.

“Без әти-әнигә булышабыз”

15.

Г. Тукай – бөек шагыйрь. Г.Тукай

“Безнең гаилә”шигыре.

1

Г.

Тукай

-буенча

әңгәмә

оештыру

Текст

укыганда,

кирәкле

мәгълүматны аерып алу, системага салу. Сорауларга дөрес җавап

бирү. Әдәби әйтелеш нормаларын саклап, дөрес, сәнгатьле итеп

уку, ятлау.

16.

Аның китабы, аның әнисе –

төзелмәләре. “... булып эшли”

төзелмәсе. Исем ясагыч –чы/-че

кушымчасы.

1

Аның китабы, аның әнисе – төзелмәләрендәге -ы , - се

кушымчаларын дөрес куллану кагыйдәләрен белү. Сатучы булып

эшли – төзелмәсен куллану. Сүзтезмәләр белән тулы җөмләләр

төзү. Күнегүләрне мөстәкыйль эшләү. -чы/-чы сүз ясагыч

кушымчаларын сөйләмдә куллану.

17.

Инфинитив+ кирәк, тиеш, мөмкин,

ярый төзелмәсе. Чөнки, шуңа күрә

теркәгечләре.

1

Минем әти-әнием - кем булып, кайда эшли? Инфинитивның

кулланылышы: икенче фигыльгә ияреп килүе, кирәк, тиеш, мөмкин,

ярый кебек хәбәрлек сүзләр белән килүен ситуатив күнегүләрдә

куллану. Алгоритм буенча эшләү. “Әнисе кем булып эшли?”

темасына сөйләшкәндә теркәгечләрне дөрес куллану.Тәрҗемә итү.

Үз-үзеңә контроль ясау.

18.

Үз алмашлыгының тартым белән

төрләнеше. Кереш сүзләр. И.

Әхтәмнең “Ана рәхмәте” текстын

өйрәнү.

1

План буенча текстның эчтәлеген бирү. Хикәяне тәрҗемә итеп уку.

Нәтиҗә

ясау.

Рөстәмнең

әнисе

төзелмәсе.

Эзлекле

һәм

бәйләнешле сөйләү һәм язу күнекмәсе. Тартым белән төрләнгән

“Үз” алмашлыгынын җөмләдә дөрес куллану. Образга бәя бирү.

Кереш сүзләрне сөйләмдә куллану.

19.

Ә.Бикчәнтәеваның “Дәү әнием”

шигыре.

Алдында, артында, янында, каршында,

өстендә, астында бәйлек сүзләре

1

Эзлекле һәм бәйләнешле сөйләү һәм язу күнекмәсе. Диалог. Бер-

береңә бәя бирү. Шигырьне тиешле тизлектә дөрес уку. Алдында,

артында, янында, каршында бәйлекләрен сөйләмдә куллану.

Өстендә, астында бәйлекләрен сөйләмдә куллану

20.

Идрис Туктарның “Авыраяк” хикәясе.

1

Текстны

уку

аңлау.

Сорауларга

җавап

бирү,

киңәшләр

бирү.

Х. Халиков “Без ничәү?” шигыре.

Характеристика бирү. Текст укыганда, кирәкле мәгълүматны аерып

алу, системага салу. Сорауларга дөрес җавап бирү.

“Туган якка кыш килде”

21.

Эш кәгазьләре стиле. Котлау кәгазе.

Яңа ел бәйрәме белән котлау язу. Җ.

Тәрҗеман “Яшел чыршы” шигыре.

1

Эпистоляр жанр текстларын дөрес язу. Үрнәк буенча эшләү. Яңа ел

бәйрәме белән котлау язу. Котлау язу күнекмәләрен мөстәкыйль

куллана белү. Төп фикерне аералар, шигырьнең эчтәлеге буенча

әңгәмә оештыру. Лексиканы сөйләм телендә куллану, сорауларга

дөрес җавап бирү. Ятлау

22.

“...булып киенә” төзелмәсе.

“Чыршы бәйрәме” текстынт өйрәнү

аша лексик-грамматик күнекмәләрне

ныгыту.

1

“Куян булып киенә” төзелмәсен дөрес куллану. Билгесез үткән

заман хикәя фигыльнең мәгънәви

үзенчәлекләрен

ситуатив

күнегүләрдә

куллану. Сыйфатның лексик-грамматик мәгънәсе һәм

морфологик-синтаксик билгеләре турында нәтиҗә ясау. Төп

фикерне әйтү, план буенча эчтәлеген сөйләргә өйрәнү.

23.

Сыйфат. Сыйфат дәрәҗәләре. “Тауда”

хикәясе.“

1

Сыйфатларның дәрәҗәсе ничек ясалуын ситуатив күнегүләрдә

куллану. Сыйфатларның дәрәҗәсен кулланып, һава торышы

турында сөйләшү, җөмләләр төзү. Хаталарны табып, төзәтә алу,

куллану.

24.

Антоним сыйфатлар. Дуслар” хикәясе.

1

Антонимнар таба белү. Синоним һәм антоним сыйфатларны

сөйләмдә куллану. Текст укыганда, кирәкле мәгълүматны аерып

алу, системага салу. Сорауларга дөрес җавап бирү.

“Шәһәрдә һәм авылда”

25.

“Татарстан – минем туган ягым”

темасы буенча әңгәмә. -ча/-чә – рәвеш

кушымчалары.

1

Аерым сүз төркемнәренә хас грамматик формаларны татар һәм

рус

телләрендә

чагыштыру. Рәвеш кушымчаларын анлы рәвештә

куллану.

26.

Татарстан шәһәрләре. Исемнең лексик-

грамматик мәгънәсе. Урын-вакыт

килешендәге исемнәр

1

План буенча эзлекле фикер йөртү һәм үтелгән кагыйдәләрне

куллану. “Без шәһәрдә яшибез” текстында у.-в. килешендәге

исемнәрне дөрес куллану.

“Әдәпле булыйк”

27.

Һәр, һәркем, барлык – билгеләү

алмашлыклары. “Телефоннан әдәпле

сөйләшәбезме?” темасына әңгәмә.

Әдәпле сүзләрне сөйләмгә кертү.

1

Билгеләү алмашлыкларын сөйләмдә урынлы куллану. Дәреслек

белән эш итү. Күнегүләрне мөстәкыйль эшләү.

28.

Туган көн бәйрәме. “Тәмле

сүзләр”тексты. Туган көн бәйрәменә

чакыру.

1

Туган көн турында әңгәмә Текстны уку аңлау. Сорауларга җавап

бирү, киңәшләр бирү. Характеристика бирү. Эш кәгазьләре стиле.

Туган көн бәйрәменә чакыру язу. Эпистоляр жанр текстларын дөрес

язу.

29.

“8 нче Март – әниләр бәйрәме”тексты

аша исемнең юнәлеш һәм төшем ,

чыгыш килеше формаларын куллану.

1

Тексттан мәгълүмат алу техникасын булдыру. Исемнең юнәлеш

килеше формасын җөмлә төзегәндә куллану. Әңгәмәдә катнашу.

Алган белемнәрне системалаштыру. Исемнең төшем килеше

формасын сөйләмдә куллану.

“Кечкенә дусларыбыз”

30.

М.Җәлил “Маэмай” шигыре.

1

Этләрнең тышкы кыяфәте турында сорау-җавап төзү. План буенча

текстның

эчтәлеген

бирү.

Шигырьнең

эчтәлеге

буенча

әңгәмә

оештыру. Лексиканы сөйләм телендә куллану,

сорауларга дөрес

җавап бирү. Ятлау. Нәтиҗә ясау.

31.

“Көн саен” төзелмәсе. “Минем

песием” тексты аша лексик-грамматик

күнекмәләр ныгыту.

1

Татар сөйләм этикеты үрнәкләреннән урынлы файдаланып,

аралашу калыбын төзү. Сорауны дөрес формалаштыру. Боеру

җөмләне тану һәм куллану.

32.

“Безнең кечкенә дусларыбыз”

темасына хикәя төзү.

1

Тойгылы җөмләне тану һәм куллану. Тойгылы җөмләдә көчле тойгы

интонациясен куллану.

“Күңелле җәй”

33.

Г.Тукай. “Ел фасыллары” шигыре.

“Без җәйне яратабыз” темасына

сөйләшү.

1

Шигырьнең эчтәлеге буенча әңгәмә оештыру. Текстны уку аңлау.

Сорауларга җавап бирү, киңәшләр бирү. Ел фасылларының

билгеләрен әйтә белү. Җәй турында сөйли белү.

34.

Р.Миңнуллин- балалар язучысы.

Р.Миңнуллин “К”лар тулган бакчага”

шигыре.

1

Текстны

уку

аңлау.

Сорауларга

җавап

бирү,

киңәшләр

бирү.

Характеристика

бирү.

Р.Миңнуллин

буенча

әңгәмә

оештыру.

Шигырьне тиешле тизлектә дөрес уку.